„A co, jeśli praca nie przejdzie antyplagiatu?”
To naturalna obawa. W internecie można znaleźć mnóstwo sprzecznych informacji. Jedni twierdzą, że wystarczy przekroczyć określony procent podobieństwa, aby praca została odrzucona. Inni są przekonani, że wystarczy zmienić kilka słów i system niczego nie wykryje.
Prawda wygląda zupełnie inaczej.
Czym jest system antyplagiat?
System antyplagiat to bezpłatny program komputerowy, który porównuje tekst z bazą danych, obejmującą:
- bazy: Ogólnopolskie Repozytorium Pisemnych Prac Dyplomowych, Baza Postępowań Awansowych oraz bazy aktów prawnych, orzeczeń i ustaw,
- znajdujące się w RefBooks – zbiorze publikacji i tekstów z różnych dziedzin nauki oraz kultury udostępnione przez twórców i wydawców w celach umożliwiających kontrolę plagiatu,
- prace dyplomowe i naukowe przesłane wcześniej do weryfikacji,
- treści dostępne w internecie,
- zasoby uczelni i wydawnictw.
Na większości polskich uczelni prace dyplomowe są sprawdzane w Jednolitym Systemie Antyplagiatowym (JSA). Od 2019 roku korzystanie z niego jest obowiązkowe przy weryfikacji prac dyplomowych. JSA porównuje treść pracy z ogromnymi bazami danych, obejmującymi między innymi prace dyplomowe, publikacje naukowe, akty prawne oraz zasoby internetu.
Najważniejsze jest jednak to, że system nie podejmuje decyzji o plagiacie.
Generuje raport, który analizuje promotor lub inna upoważniona osoba. To człowiek ocenia, czy wykryte podobieństwa są prawidłowo oznaczonymi cytatami, powszechnie używanymi definicjami czy rzeczywiście świadczą o niesamodzielnym napisaniu pracy.
Celem systemu jest wykrycie niezgodności lub powtórzeń, które mogą wskazywać na plagiat.
Przeczytaj także: Jak przygotować pracę, żeby bez problemu przejść antyplagiat?
Jak przebiega sprawdzenie pracy?
Dla studenta cały proces trwa zaledwie chwilę.
Po przesłaniu gotowej pracy promotor lub pracownik uczelni wgrywa plik do systemu JSA. Następnie system analizuje tekst, porównując go z milionami dokumentów znajdujących się w bazach referencyjnych.
Po zakończeniu analizy tworzony jest raport podobieństwa. To właśnie ten raport trafia do promotora, który podejmuje decyzję, czy praca może zostać dopuszczona do obrony, czy wymaga poprawek.
Jak pracuje system antyplagiat?
Analiza tekstu
Po wgraniu pracy system dzieli tekst na mniejsze fragmenty – zdania, akapity, a czasem nawet grupy słów. Taka segmentacja pozwala na szczegółowe porównanie treści z dostępnymi źródłami.Porównanie z bazą danych
System sprawdza, czy dany fragment występuje w innych tekstach, znajdując podobieństwa i różnice. Nie skupia się wyłącznie na identycznym brzmieniu, ale analizuje także synonimy i przekształcone zdania.Obliczanie współczynnika podobieństwa
Na podstawie wykrytych powtórzeń program wylicza procentowy wskaźnik podobieństwa. Wynik ten wskazuje, ile treści w pracy pochodzi z innych źródeł.Generowanie raportu
System tworzy raport, w którym zaznacza fragmenty uznane za podobne do treści w bazie danych. Wskazuje źródła, z których mogą pochodzić, oraz ocenia, czy fragmenty te zostały poprawnie oznaczone (np. przypisami).
Co konkretnie wykrywa system antyplagiat?
Algorytm wychwytuje
- tekst dosłownie skopiowany z utworu innej osoby,
- fragmenty o zmienionym szyku słów, ale podobne semantycznie do pierwowzoru,
- zdania wklejane w innej kolejności lub z usuniętą częścią wyrazów,
- zmiany stylu pisania,
- manipulacje, takie jak używanie mikroskopijnych spacji, wstawianie niewidocznych znaków specjalnych między wyrazy, zastępowanie spacji niewidocznymi znakami lub inne techniki mające na celu zatuszowanie zapożyczeń.
Ile procent podobieństwa jest dopuszczalne?
To zdecydowanie najczęściej zadawane pytanie.
Odpowiedź może Cię zaskoczyć.
Nie istnieje jeden, obowiązujący w całej Polsce limit procentowy.
Niektóre uczelnie określają własne wewnętrzne wytyczne, inne pozostawiają ocenę promotorowi. Sam wynik procentowy nie przesądza więc o tym, czy praca zostanie zaakceptowana. Znacznie ważniejsze jest to, jakiego rodzaju fragmenty zostały oznaczone przez system.
Może się zdarzyć, że praca z wyższym wynikiem zostanie zaakceptowana, ponieważ większość podobieństw stanowią prawidłowo oznaczone cytaty lub nazwy aktów prawnych.
Z kolei praca z niskim wynikiem może wzbudzić zastrzeżenia, jeśli zawiera nieoznaczone zapożyczenia.
Czy wysoki wskaźnik podobieństwa to plagiat?
Nie każdy fragment tekstu uznany za podobny jest plagiatem. Cytaty, przypisy czy odniesienia do literatury mogą być legalne, o ile są poprawnie oznaczone. Problem pojawia się wtedy, gdy:
- zbyt wiele treści pochodzi z innych źródeł,
- brak jest oznaczenia cytatów lub parafraz,
- praca nie wnosi wartości dodanej i opiera się na przepisaniu cudzych treści,
- cytaty nie są komentowane.
Współczynnik prawdopodobieństwa to wyrażona procentowo wartość zbieżności tekstu do treści znajdujących się w bazach danych.
Jak uniknąć plagiatu?
Twórz oryginalne treści
Korzystaj z literatury, ale staraj się pisać własnymi słowami. Unikaj kopiowania całych fragmentów tekstu, nawet jeśli planujesz je później zmodyfikować. Zawsze komentuj cytowane treści.Cytuj poprawnie
Każdy cytat musi być oznaczony w sposób zgodny z wymaganiami uczelni. Nie zapomnij o przypisach i właściwym formacie cytowania, a także cudzysłowie.Korzystaj z różnych źródeł
Praca oparta na szerokiej bazie literatury jest bardziej wartościowa i trudniejsza do zakwestionowania. Im więcej źródeł tym lepiej dla autora.Nie używaj dostępnych w internecie narzędzi do sprawdzania plagiatu
Dostępne narzędzia online pozwalają sprawdzić poziom plagiatu, ale nie masz 100% pewności, że Twoja praca nie trafi do odpowiedniej bazy i kiedy promotor sprawdzi Twoją pracę w systemie to poziom plagiatu wyniesie 100%.
Przeczytaj także: Jak pisać rozdziały teoretyczne bez plagiatu?
Czy antyplagiat wykryje tekst napisany przez AI?
To temat, który w ostatnich latach budzi ogromne emocje.
Warto rozdzielić dwie kwestie.
JSA został stworzony przede wszystkim do wykrywania podobieństw tekstowych i wspierania oceny samodzielności pracy. Nie oznacza to, że każda treść wygenerowana przez AI zostanie automatycznie oznaczona jako plagiat. Jednocześnie wiele uczelni analizuje sposób korzystania ze sztucznej inteligencji, a promotorzy coraz częściej zwracają uwagę na styl, spójność oraz historię powstawania pracy.
Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest wykorzystywanie AI jako narzędzia pomocniczego.
ChatGPT lub Gemini mogą pomóc:
- uporządkować plan pracy,
- wyjaśnić trudne zagadnienia,
- poprawić styl,
- przygotować pytania do ankiety,
- znaleźć pomysły na strukturę rozdziału.
Przeczytaj także: Czy system antyplagiatowy wykryje tekst stworzony z pomocą AI?
Czy można oszukać system antyplagiat?
Krótka odpowiedź brzmi: Nie warto nawet próbować.
Jeszcze kilka lat temu w internecie można było znaleźć porady polegające na zamianie liter na znaki z innych alfabetów, dodawaniu niewidocznych znaków czy modyfikowaniu formatowania.
Nowoczesne systemy są przygotowane na takie próby i analizują tekst znacznie bardziej zaawansowanymi metodami. Próba celowego obejścia zabezpieczeń może przynieść więcej problemów niż korzyści.
Co zrobić, jeśli raport pokaże wysoki poziom podobieństwa?
Przede wszystkim nie panikuj.
Raport antyplagiatowy nie oznacza automatycznie, że popełniłeś plagiat.
Najpierw sprawdź, które fragmenty zostały oznaczone.
Bardzo często wystarczy:
- poprawić przypisy,
- przepisać zbyt podobne fragmenty własnymi słowami,
- ograniczyć liczbę długich cytatów,
- usunąć przypadkowo powielone treści.
Na wielu uczelniach promotor odsyła pracę do poprawy i dopiero po wprowadzeniu zmian ponownie kieruje ją do sprawdzenia. Konkretna procedura zależy jednak od regulaminu uczelni.
Przeczytaj także: Pomoc w przygotowaniu pracy magisterskiej pod kątem antyplagiatu. Poprawa plagiatu
Najczęstsze mity o systemie antyplagiatowym
Wokół JSA narosło wiele nieporozumień.
Mit 1. Wystarczy nie przekroczyć określonego procentu.
Nieprawda. Liczy się charakter podobieństw, a nie sam wynik.
Mit 2. Każdy cytat zwiększa ryzyko odrzucenia pracy.
Nie. Prawidłowo oznaczone cytaty są naturalnym elementem pracy naukowej.
Mit 3. Zmiana kilku słów wystarczy, aby uniknąć wykrycia.
Nie. System analizuje podobieństwa znacznie szerzej niż tylko identyczne zdania.
Podsumowanie
System antyplagiatowy to skuteczne narzędzie, które dba o uczciwość akademicką i wysoki poziom prac naukowych. Choć budzi obawy, działa przede wszystkim na korzyść autorów, promując oryginalność i rzetelność. Jeśli piszesz pracę, pamiętaj o starannym cytowaniu, a system antyplagiatowy nie będzie dla Ciebie żadnym zagrożeniem, lecz pomocnym wsparciem w osiągnięciu sukcesu.
Przeczytaj również
Jeżeli jesteś na etapie kończenia pracy dyplomowej, warto przeczytać także:
