Co jeśli hipoteza nie zostanie potwierdzona?

Pomoc w pisaniu pracy, pisanie pracy.

Spis treści

Postawiłeś/postawiłaś hipotezę badawczą, przeprowadziłeś badanie, opracowałeś wyniki i okazuje się, że wyniki nie potwierdzają Twojej hipotezy?

Nie oznacza to automatycznie, że badanie jest nieudane albo że praca licencjacka czy magisterska jest źle napisana.

Hipoteza jest przewidywaniem dotyczącym badanego zjawiska. Badanie ma między innymi sprawdzić, czy uzyskane dane dostarczają podstaw do jej potwierdzenia. Jeżeli wyniki nie są zgodne z hipotezą, należy to uczciwie przedstawić i odpowiednio zinterpretować.

Nie zmieniaj wyników po to, aby dopasować je do swojej hipotezy. To właśnie sytuacja, w której szczególnie ważne staje się poprawne opisanie wyników i wyciągnięcie wniosków na ich podstawie.

Co oznacza, że hipoteza nie została potwierdzona?

Załóżmy, że w pracy postawiłeś/postawiłaś hipotezę:

H1: Studenci pracujący zawodowo odczuwają wyższy poziom stresu niż studenci, którzy nie pracują.

Przeprowadzasz badanie, analizujesz odpowiedzi respondentów i okazuje się, że nie uzyskałeś wyników potwierdzających założoną różnicę.

W takiej sytuacji nie należy „poprawiać” hipotezy po fakcie ani zmieniać wyników.

Możesz natomiast napisać w pracy, że: wyniki przeprowadzonego badania nie potwierdziły przyjętej hipotezy badawczej. Następnie trzeba wyjaśnić, co dokładnie pokazały wyniki.

hipoteza: czego się spodziewasz,

wyniki: co rzeczywiście pokazało badanie,

wniosek: co na podstawie tych wyników możesz powiedzieć.

Czy niepotwierdzona hipoteza oznacza, że badanie jest błędne?

Nie. Samo niepotwierdzenie hipotezy nie świadczy o tym, że badanie zostało źle przeprowadzone.

Hipoteza jest przewidywaniem, które podlega sprawdzeniu. Jeżeli dane nie dostarczają potwierdzenia przewidywanego związku, różnicy czy zależności, jest to wynik, który należy odnotować.

W badaniach naukowych nie chodzi przecież o to, aby za wszelką cenę udowodnić wcześniej przyjęte założenie.

Chodzi o odpowiedź na pytanie badawcze na podstawie zgromadzonych danych.

Dlatego nie powinieneś traktować hipotezy jak odpowiedzi, którą musisz udowodnić.

Co zrobić, jeśli hipoteza nie została potwierdzona?

Najważniejsza zasada jest prosta: Nie zmieniaj wyników. Opisz to, co rzeczywiście wynika z badania. Możesz przejść przez kilka kroków.

Sprawdź, co dokładnie pokazują wyniki

Najpierw upewnij się, że prawidłowo opracowałeś dane.

Sprawdź:

  • czy wszystkie odpowiedzi zostały prawidłowo wprowadzone,
  • czy prawidłowo policzyłeś wyniki,
  • czy zastosowałeś odpowiednią metodę analizy,
  • czy właściwie odczytałeś tabele i wykresy,
  • czy nie pomyliłeś związku między zmiennymi z zależnością przyczynową,
  • czy wynik rzeczywiście nie daje podstaw do potwierdzenia hipotezy.

Zapisz, czy hipoteza została potwierdzona

Jeżeli wyniki nie potwierdzają hipotezy, napisz o tym wprost.

Przykład:

Wyniki przeprowadzonego badania nie potwierdziły hipotezy H1, zgodnie z którą osoby pracujące zawodowo miały charakteryzować się wyższym poziomem stresu niż osoby niepracujące.

To wystarczy jako podstawowe stwierdzenie.

Opisz rzeczywisty wynik badania

Samo zdanie „hipoteza nie została potwierdzona” to za mało.

Czytelnik powinien dowiedzieć się, co faktycznie wykazało badanie.

Przykład:

Analiza odpowiedzi respondentów nie wykazała istotnych różnic w deklarowanym poziomie stresu między osobami pracującymi i niepracującymi. Oznacza to, że na podstawie uzyskanych wyników nie potwierdzono założenia, zgodnie z którym aktywność zawodowa studentów wiąże się z wyższym poziomem odczuwanego stresu.

Taki zapis pokazuje zarówno wynik, jak i jego odniesienie do hipotezy.

Jak napisać w pracy, że hipoteza nie została potwierdzona?

Możesz wykorzystać kilka różnych konstrukcji.

Wersja prosta

Wyniki przeprowadzonego badania nie potwierdziły hipotezy H1.

Wersja bardziej rozbudowana

Uzyskane wyniki nie potwierdziły przyjętej hipotezy H1, zakładającej występowanie związku między częstotliwością korzystania z mediów społecznościowych a poziomem samooceny badanych.

Wersja z odniesieniem do wyników

Na podstawie przeprowadzonej analizy nie stwierdzono zależności między częstotliwością korzystania z mediów społecznościowych a poziomem samooceny badanych. Tym samym hipoteza H1 nie została potwierdzona.

Wersja do podsumowania hipotez

Hipoteza H1 nie została potwierdzona. Uzyskane wyniki nie wykazały zakładanej zależności między badanymi zmiennymi.

To są przykłady konstrukcji językowych. W swojej pracy powinieneś oczywiście wpisać rzeczywiste zmienne i wyniki własnego badania.

Czy można napisać „hipoteza została odrzucona”?

Można spotkać takie sformułowanie, ale warto zachować ostrożność.

W pracach dyplomowych bezpieczniej jest często napisać: „hipoteza nie została potwierdzona” zamiast: „hipoteza została udowodniona” czy: „hipoteza została ostatecznie odrzucona”.

Dlaczego?

Ponieważ sposób wnioskowania zależy od rodzaju badania, przyjętej metodologii oraz zastosowanej analizy. W badaniach ilościowych często formułuje się hipotezę zerową i alternatywną oraz przeprowadza określone testy statystyczne. Wtedy wnioski powinny być sformułowane zgodnie z zastosowaną procedurą statystyczną.

Dlatego nie używaj mechanicznie słów „potwierdzona” i „odrzucona”, jeśli nie wiesz, jak dokładnie należy interpretować zastosowany test.

Co napisać we wnioskach, gdy hipoteza nie została potwierdzona?

Wnioski powinny wynikać z wyników, a nie z tego, co chciałeś uzyskać przed rozpoczęciem badania.

Załóżmy, że hipoteza brzmiała:

H1: Osoby regularnie uprawiające sport mają wyższy poziom satysfakcji z życia niż osoby nieuprawiające sportu.

Badanie nie wykazało zakładanej różnicy.

We wnioskach możesz napisać:

Wyniki badania nie potwierdziły zakładanej różnicy w poziomie satysfakcji z życia między osobami regularnie uprawiającymi sport a osobami, które nie deklarowały aktywności fizycznej. Oznacza to, że w badanej grupie nie uzyskano wyników pozwalających na potwierdzenie przyjętej hipotezy.

To jest znacznie lepsze niż: „Moja hipoteza była błędna.”

Czy trzeba wyjaśnić, dlaczego hipoteza nie została potwierdzona?

Warto spróbować zinterpretować wynik, ale trzeba uważać, aby nie przedstawiać przypuszczeń jako faktów.

Możesz zastanowić się, czy znaczenie mogły mieć na przykład:

  • charakterystyka badanej grupy,
  • wielkość próby,
  • sposób doboru respondentów,
  • zastosowane narzędzie,
  • sposób pomiaru zmiennych,
  • ograniczenia zastosowanej metody,
  • specyfika badanego środowiska,
  • inne czynniki, których nie uwzględniono w badaniu.

 

Jeżeli jednak nie masz danych pozwalających ustalić przyczyny, nie przedstawiaj jej jako pewnego wyjaśnienia.

Zamiast:

„Hipoteza nie została potwierdzona, ponieważ studenci są odporni na stres.”

lepiej:

„Jednym z możliwych wyjaśnień uzyskanego wyniku może być specyfika badanej grupy. Hipoteza ta wymagałaby jednak sprawdzenia w kolejnych badaniach.”

Czy można zmienić hipotezę po przeprowadzeniu badania?

Nie powinieneś zmieniać pierwotnej hipotezy tylko dlatego, że wyniki jej nie potwierdziły.

Przyjętej hipotezy się nie zmienia, a już na pewno nie w sposób, który dopasowywać jej do uzyskanego wyniku. 

Możesz natomiast w dyskusji wyników odnieść się do tego, że uzyskane rezultaty były inne niż przewidywano, oraz porównać je z wcześniejszymi badaniami i literaturą.

A co, jeśli wszystkie hipotezy nie zostaną potwierdzone?

To również nie oznacza automatycznie, że praca jest nieudana.

Jeżeli wszystkie hipotezy nie znalazły potwierdzenia, przede wszystkim sprawdź czy badanie zostało prawidłowo zaplanowane (w tym narzędzie badawcze) oraz czy analiza badawcza została poprawnie przeprowadzona.

Jeżeli po sprawdzeniu wszystko jest prawidłowe, należy po prostu przedstawić rzeczywiste wyniki.

Może się przecież okazać, że założenia przyjęte przed badaniem nie znalazły potwierdzenia w konkretnej badanej grupie.

Czy niepotwierdzona hipoteza obniży ocenę pracy?

Nie można powiedzieć, że samo niepotwierdzenie hipotezy automatycznie powoduje niższą ocenę.

Oceniana jest całość pracy oraz między innymi poprawność metodologiczna, sposób przeprowadzenia badania, analiza wyników, interpretacja i zgodność wniosków z uzyskanymi danymi.

Dlatego dużo większym problemem niż brak potwierdzenia hipotezy może być próba ukrycia niekorzystnego wyniku albo dopasowania wyników do wcześniejszych założeń.

Jeżeli Twoje badanie zostało poprawnie zaplanowane i przeprowadzone, a wyniki nie potwierdziły hipotezy, powinieneś to po prostu rzetelnie opisać.

Czego nie robić, gdy hipoteza nie została potwierdzona?

Nie zmieniaj wyników

Nie usuwaj odpowiedzi respondentów tylko dlatego, że nie pasują do hipotezy.

Nie zmieniaj hipotezy po badaniu

Nie przepisuj hipotezy tak, aby pasowała do uzyskanych wyników.

Nie ukrywaj niekorzystnego wyniku

Nie pomijaj informacji tylko dlatego, że nie potwierdza Twoich przewidywań.

Nie wyciągaj zbyt daleko idących wniosków

Jeżeli badanie dotyczyło 100 studentów konkretnej uczelni, nie pisz automatycznie: „Studenci w Polsce nie odczuwają związku między X i Y”. Wniosek powinien odpowiadać zakresowi przeprowadzonego badania.

Nie dopisuj przyczyny, której nie zbadałeś

Jeżeli nie sprawdzałeś, dlaczego wystąpił określony wynik, nie przedstawiaj własnego przypuszczenia jako pewnego wyjaśnienia.

Podsumowanie

Co jeśli hipoteza nie zostanie potwierdzona?

Przede wszystkim nie oznacza to automatycznie, że Twoja praca jest błędna. Hipoteza jest przewidywaniem, które podlega sprawdzeniu. Badanie może dostarczyć wyników zgodnych z hipotezą albo wyników, które jej nie potwierdzają.

Jeżeli hipoteza nie została potwierdzona, nie zmieniaj wyników i nie dopasowuj do nich hipotezy. Sprawdź poprawność analizy, opisz rzeczywisty rezultat i wyciągnij wnioski odpowiadające uzyskanym danym.

W pracy możesz napisać na przykład:

„Wyniki przeprowadzonego badania nie potwierdziły hipotezy H1. Uzyskane dane nie wykazały zakładanej zależności między badanymi zmiennymi.”

Następnie wyjaśnij, co dokładnie pokazały wyniki i – jeśli jest to uzasadnione – odnieś je do wcześniejszych badań i literatury.

Najważniejsze jest to, aby nie pisać pracy pod wcześniej założony wynik, tylko opisać to, co rzeczywiście pokazało badanie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy jeśli hipoteza nie zostanie potwierdzona, trzeba ją usunąć z pracy?

Nie. Hipoteza powinna pozostać w pracy jako element pierwotnego projektu badawczego. W części dotyczącej wyników lub wniosków należy wskazać, czy uzyskane dane ją potwierdziły.

Czy niepotwierdzona hipoteza oznacza złą pracę?

Nie. Sam brak potwierdzenia hipotezy nie przesądza o jakości pracy. Znaczenie ma między innymi poprawność projektu badawczego, sposób zebrania i analizy danych oraz rzetelność wnioskowania.

Co napisać w pracy, gdy hipoteza się nie potwierdziła?

Możesz napisać: „Wyniki przeprowadzonego badania nie potwierdziły hipotezy H1”. Następnie przedstaw rzeczywisty wynik badania i wyjaśnij, co z niego wynika.

Czy można zmienić hipotezę po przeprowadzeniu badań?

Nie powinno się zmieniać pierwotnej hipotezy wyłącznie po to, aby dopasować ją do wyników. Jeżeli wyniki są inne niż przewidywano, należy to odnotować i odpowiednio zinterpretować.

Czy wszystkie hipotezy muszą zostać potwierdzone?

Nie. Nie ma zasady, zgodnie z którą każda hipoteza w pracy dyplomowej musi zostać potwierdzona. Wynik badania może być również niezgodny z pierwotnym przewidywaniem.

Czy można napisać, że hipoteza została odrzucona?

Terminologia zależy od przyjętej metodologii i sposobu testowania hipotez. W wielu pracach bezpieczniej jest precyzyjnie napisać, że „hipoteza nie została potwierdzona”, a następnie wskazać, jakie wyniki uzyskano.

Czy warto wyjaśniać, dlaczego hipoteza się nie potwierdziła?

Tak, ale tylko w granicach tego, na co pozwalają dane i literatura. Możesz wskazać możliwe wyjaśnienia, ale nie przedstawiaj przypuszczenia jako udowodnionej przyczyny, jeśli nie zostało ono zbadane.

Czy trzeba zmienić wnioski, jeśli hipoteza nie została potwierdzona?

Wnioski powinny wynikać z rzeczywistych wyników badania. Jeżeli wyniki nie potwierdziły hipotezy, wnioski również powinny to uwzględniać.

Inne artykuły
Blog
Tagi
Social Media

Zobacz moje profile w Social Mediach i obserwuj mnie by dwa razy w tygodniu dostawać nową dawkę wiedzy ;)

Zadaj pytanie!