Analiza dokumentów jako metoda badawcza – jak wykorzystać ją w pracy licencjackiej i magisterskiej?

Przykładowy rozdział metodologiczny dla analizy dokumentów w pracy licencjackiej i magisterskiej, pomoc w pisaniu pracy

Spis treści

Analiza dokumentów jako metoda badawcza pozwala wykorzystać istniejące materiały do zebrania i opracowania danych potrzebnych do odpowiedzi na pytania badawcze. W zależności od dyscypliny i przyjętej metodologii analiza dokumentów może być określana jako metoda badawcza, technika badawcza albo sposób pozyskiwania i analizy materiału. Dlatego w pracy warto stosować terminologię zgodną z literaturą metodologiczną oraz wymaganiami promotora.

Na czym polega analiza dokumentów?

Analiza dokumentów polega na systematycznym badaniu wcześniej istniejących materiałów. Nie chodzi więc tylko o przeczytanie dokumentów, ale o określenie, jakie informacje są w nich poszukiwane, według jakich kryteriów będą analizowane i w jaki sposób wyniki zostaną przedstawione.

Materiałem badawczym mogą być między innymi:

  • dokumenty urzędowe i prawne,
  • statuty, regulaminy i programy,
  • raporty i sprawozdania,
  • dokumentacja organizacji lub instytucji,
  • artykuły prasowe,
  • materiały internetowe,
  • pamiętniki, listy i inne dokumenty osobiste,
  • dokumentacja szkolna lub pedagogiczna.

Rodzaj dokumentów powinien wynikać z problemu i celu badania.

Kiedy warto wykorzystać analizę dokumentów?

Analiza dokumentów sprawdzi się wtedy, gdy odpowiedzi na pytania badawcze można znaleźć w istniejących materiałach.

Przykładowo student pedagogiki może analizować programy wychowawcze szkół, student zarządzania – raporty przedsiębiorstw, a student socjologii – dokumenty dotyczące wybranego zjawiska społecznego.

Przed wyborem tej metody warto odpowiedzieć sobie na pytanie: czy analizowane dokumenty rzeczywiście pozwolą odpowiedzieć na mój problem badawczy?

Jeżeli tak, należy następnie ustalić, które dokumenty zostaną objęte badaniem i dlaczego.

Analiza dokumentów krok po kroku

Określ problem i cel badania

Najpierw trzeba ustalić, czego dokładnie ma dotyczyć badanie. Problem badawczy powinien prowadzić do określonego rodzaju informacji, których będziesz szukać w dokumentach.

Wybierz materiał badawczy

Określ, jakie dokumenty będą analizowane. Warto również ustalić kryteria ich wyboru, np. okres powstania, rodzaj dokumentu, instytucję, której dotyczą, albo tematykę.

Ustal kryteria analizy

Przed rozpoczęciem analizy trzeba wiedzieć, czego szukasz w dokumentach. Mogą to być określone informacje, tematy, działania, problemy lub sposoby przedstawiania danego zjawiska.

Przykładowo przy analizie programów wychowawczych szkół można sprawdzać, czy i w jaki sposób pojawiają się w nich działania dotyczące bezpieczeństwa cyfrowego uczniów.

Przeprowadź analizę

Następnie analizujesz wybrane dokumenty według wcześniej przyjętych kryteriów. Warto zapisywać wyniki w tabeli, dzięki czemu łatwiej będzie później porównać materiały.

Dokument            Kryterium 1Kryterium 2Kryterium 3
Dokument Awystępujewystępujebrak
Dokument Bwystępujebrakwystępuje
Dokument Cbrakwystępujewystępuje

Taki sposób porządkowania materiału ułatwia przejście od samego zbierania informacji do ich interpretacji.

Zinterpretuj wyniki

Samo przedstawienie informacji znalezionych w dokumentach nie jest jeszcze pełną analizą. Trzeba odpowiedzieć na pytanie, co wynika z uzyskanych danych w odniesieniu do problemu badawczego.

Wyniki mogą być przedstawione opisowo, w tabelach, a w przypadku danych liczbowych również za pomocą wykresów.

Analiza dokumentów a analiza treści

Pojęcia te bywają stosowane zamiennie, ale nie zawsze oznaczają dokładnie to samo. Analiza treści koncentruje się na systematycznym badaniu zawartości komunikatów, np. tekstów, artykułów czy dokumentów.

Jeżeli w Twojej pracy analiza treści jest określana jako technika, a analiza dokumentów jako metoda, zachowaj tę terminologię konsekwentnie w całym rozdziale metodologicznym.

Najważniejsze jest nie samo nazwanie metody, ale jasne wyjaśnienie, co zostało poddane analizie, według jakich kryteriów i w jaki sposób uzyskano wyniki.

Jak opisać analizę dokumentów w metodologii?

W rozdziale metodologicznym powinny znaleźć się informacje pozwalające czytelnikowi zrozumieć, jak przeprowadzono badanie.

Możesz opisać między innymi:

  • przedmiot i cel badania,
  • problem badawczy,
  • materiał poddany analizie,
  • kryteria wyboru dokumentów,
  • kryteria analizy,
  • sposób opracowania danych,
  • sposób interpretacji wyników.

Możesz także skorzystać z mojego mini e-booka i napisać wykorzystać przykładowy rozdział metodologiczny do swojej pracy.

Przykładowy rozdział metodologiczny dla analizy dokumentów w pracy licencjackiej i magisterskiej, pomoc w pisaniu pracy

Przykładowy rozdział metodologiczny - ANALIZA DOKUMENTÓW

Zamierzasz zrobić analizę dokumentów, ale nie wiesz jak napisać metodologię. Możesz skorzystać z mojego mini e-booka zawierającego przykładowy rozdział metodologiczny dla metodo analizy dokumentów. Dowiesz się jak opisać metodologię, opisać narzędzia i techniki nadawcze, a także charakterystykę badanych danych.

Analiza jakościowa czy ilościowa?

Analiza dokumentów może mieć charakter jakościowy, ilościowy albo łączyć oba podejścia.

Analiza jakościowa skupia się przede wszystkim na znaczeniu i treści informacji. Przykładem może być analiza sposobu przedstawiania określonego problemu w dokumentach.

Analiza ilościowa pozwala natomiast policzyć występowanie określonych elementów. Można np. sprawdzić, w ilu analizowanych dokumentach pojawia się określone zagadnienie.

O wyborze sposobu analizy powinien decydować problem badawczy oraz charakter zebranego materiału.

Na co uważać?

Najczęstsze błędy przy analizie dokumentów to:

  • wybór dokumentów bez uzasadnienia,
  • brak kryteriów analizy,
  • ograniczenie się do opisania treści dokumentów,
  • wyciąganie wniosków, których materiał nie uzasadnia,
  • brak związku między analizą a problemem badawczym,
  • nieprecyzyjne określenie, co właściwie było analizowane.

 

Warto też pamiętać o ochronie danych. Jeżeli dokumenty zawierają dane osobowe lub inne informacje wrażliwe, sposób ich wykorzystania powinien być zgodny z zasadami obowiązującymi w danym badaniu i na uczelni.

Podsumowanie

Analiza dokumentów jako metoda badawcza pozwala wykorzystać istniejące materiały do odpowiedzi na pytania badawcze. Może być stosowana w wielu dyscyplinach, między innymi w pedagogice, socjologii, psychologii, zarządzaniu czy naukach o polityce.

Najważniejsze jest odpowiednie zaplanowanie badania: wybór dokumentów, określenie kryteriów analizy, systematyczne opracowanie materiału i interpretacja wyników w odniesieniu do problemu badawczego. Sama analiza dokumentów nie powinna być jedynie opisem tego, co znajduje się w dokumentach. Powinna prowadzić do konkretnych ustaleń, które później można wykorzystać przy formułowaniu wniosków z badań.

Przeczytaj także

Jeśli interesuje Cię metodologia badań i przygotowanie własnego badania do pracy dyplomowej, sprawdź także:

  •  
Inne artykuły
Blog
Tagi
Social Media

Zobacz moje profile w Social Mediach i obserwuj mnie by dwa razy w tygodniu dostawać nową dawkę wiedzy ;)

Zadaj pytanie!