Przeprowadzenie badań to dopiero połowa sukcesu. Wielu studentów największe trudności napotyka dopiero na etapie opracowywania wyników. Pojawiają się pytania: jak opisać odpowiedzi respondentów? Czy wszystkie wyniki trzeba przedstawić na wykresach? Jak analizować wywiady? W jaki sposób wyciągać wnioski i odnieść je do postawionych hipotez?
To właśnie rozdział badawczy pokazuje, czy potrafisz poprawnie zinterpretować zgromadzony materiał i odpowiedzieć na postawione pytania badawcze. Dobrze opracowane wyniki zwiększają wartość całej pracy dyplomowej i ułatwiają napisanie zakończenia.
W tym poradniku znajdziesz najważniejsze informacje dotyczące opracowywania wyników badań oraz odnośniki do szczegółowych artykułów opisujących poszczególne metody badawcze.
Dlaczego opracowanie wyników badań jest tak ważne?
Rozdział badawczy nie polega na przepisaniu odpowiedzi respondentów ani przedstawieniu samych tabel. Jego celem jest uporządkowanie zgromadzonych danych, ich analiza oraz interpretacja w odniesieniu do celu pracy i problemów badawczych.
W praktyce oznacza to, że student powinien:
- przedstawić wyniki w logicznej kolejności,
- odnieść się do każdego pytania badawczego,
- zaprezentować dane w przejrzystej formie,
- wyjaśnić, co oznaczają uzyskane wyniki,
- przygotować podstawę do weryfikacji hipotez i napisania wniosków.
Sposób opracowania wyników zależy przede wszystkim od zastosowanej metody badawczej.
Badania ilościowe – jak opracować wyniki ankiety?
Najczęściej spotykaną metodą badawczą w pracach licencjackich i magisterskich jest kwestionariusz ankiety. W takim przypadku wyniki prezentuje się zazwyczaj w postaci tabel, wykresów oraz opisów zawierających interpretację uzyskanych odpowiedzi.
Nie wystarczy jednak napisać, że określony odsetek respondentów wybrał daną odpowiedź. Każdy wykres powinien zostać omówiony i zinterpretowany w kontekście badanego problemu.
Jeżeli przygotowujesz badanie ankietowe, przeczytaj również:
Dzięki temu dowiesz się, jak krok po kroku przygotować analizę wyników oraz uniknąć najczęściej popełnianych błędów.
Jak opracować wyniki wywiadu?
Badania jakościowe wymagają zupełnie innego podejścia niż ankiety. W przypadku wywiadów nie analizuje się procentów ani liczby odpowiedzi. Kluczowe znaczenie ma interpretacja wypowiedzi respondentów oraz identyfikacja najważniejszych kategorii tematycznych.
Najczęściej analiza wywiadów obejmuje:
- transkrypcję rozmów,
- wyodrębnienie głównych tematów,
- porównanie wypowiedzi respondentów,
- interpretację uzyskanych informacji,
- przedstawienie cytatów ilustrujących analizowane zagadnienia.
Jeżeli korzystasz z wywiadów, koniecznie przeczytaj poradnik: Jak opracować wywiady i odpowiedzi otwarte?
Znajdziesz w nim przykłady analizy jakościowej oraz wskazówki dotyczące prezentowania wyników.
Jak opracować analizę dokumentów?
Nie każda praca dyplomowa wymaga przeprowadzania ankiety lub wywiadu. W wielu przypadkach badanie opiera się na analizie dokumentów, raportów, aktów prawnych lub danych statystycznych publikowanych przez instytucje publiczne, takie jak GUS.
W takiej sytuacji rozdział badawczy powinien koncentrować się na:
- analizie zgromadzonych danych,
- porównaniu wyników z różnych okresów,
- identyfikacji trendów,
- interpretacji zmian zachodzących w analizowanym zjawisku,
- odniesieniu wyników do celu badań.
Jeżeli przygotowujesz pracę opartą na analizie dokumentów, przeczytaj artykuł: Analiza dokumentów w metodologii badań – jak poprawnie opisać ją w pracy dyplomowej?
Dowiesz się z niego, jak przygotować metodologię oraz w jaki sposób opracować zgromadzony materiał badawczy.
Jak uporządkować rozdział badawczy?
Niezależnie od zastosowanej metody badawczej warto zachować przejrzystą strukturę rozdziału.
Dzięki takiemu układowi czytelnik łatwo śledzi tok rozumowania autora, a cała analiza jest spójna i logiczna.
Najczęściej wygląda ona następująco:
- krótkie przypomnienie celu badań,
- charakterystyka badanego materiału,
- prezentacja wyników,
- interpretacja uzyskanych danych,
- podsumowanie najważniejszych obserwacji.
Jak napisać dyskusję wyników?
Po zakończeniu analizy wyników w wielu pracach pojawia się jeszcze rozdział poświęcony dyskusji wyników. Jest to miejsce, w którym autor odnosi własne rezultaty do literatury przedmiotu oraz wyników innych badań.
Dyskusja nie polega na ponownym opisywaniu wykresów ani streszczaniu wyników. Jej zadaniem jest wyjaśnienie, co oznaczają uzyskane rezultaty oraz czy są zgodne z dotychczasową wiedzą naukową.
Więcej na ten temat przeczytasz w artykule: Dyskusja wyników – jak napisać?
Najczęstsze błędy podczas opracowywania wyników badań
Studenci często popełniają podobne błędy, które obniżają jakość rozdziału badawczego. Do najczęściej spotykanych należą:
- opisywanie wykresów bez ich interpretacji,
- brak odniesienia do problemów badawczych,
- przedstawianie zbyt dużej liczby tabel,
- kopiowanie wyników bez komentarza,
- wyciąganie wniosków niepopartych zgromadzonym materiałem,
- mieszanie wyników z dyskusją lub zakończeniem.
Uniknięcie tych błędów sprawia, że rozdział badawczy staje się bardziej przejrzysty i spełnia wymagania stawiane pracom dyplomowym.
Podsumowanie
Opracowanie wyników badań jest jednym z najważniejszych etapów przygotowywania pracy licencjackiej lub magisterskiej. Niezależnie od tego, czy wykorzystujesz ankietę, wywiad, analizę dokumentów czy inną metodę badawczą, najważniejsze jest logiczne przedstawienie uzyskanych danych oraz ich właściwa interpretacja.
Pamiętaj, że rozdział badawczy nie powinien być jedynie zbiorem tabel, wykresów czy cytatów. To właśnie analiza wyników pokazuje, czy udało Ci się odpowiedzieć na postawione pytania badawcze i osiągnąć cel pracy.
Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o poszczególnych metodach opracowywania wyników, przeczytaj również nasze poradniki dotyczące badań ankietowych, wywiadów, analizy dokumentów oraz pisania dyskusji wyników. Dzięki nim przygotujesz rozdział badawczy zgodny z wymaganiami większości uczelni i unikniesz najczęściej popełnianych błędów.
