Masz już zebrane ankiety albo wyniki badań, ale nie wiesz, co dalej? Excel może wyglądać strasznie, szczególnie jeśli wcześniej używałeś/używałaś go tylko do prostych tabelek. Spokojnie – opracowanie wyników badania w Excelu nie musi być trudne, jeśli wiesz, od czego zacząć i na co zwrócić uwagę.
Poniżej podaje Ci kilka wskazówek, które realnie pomogą Ci w pracy licencjackiej lub magisterskiej.
Przygotowanie danych do analizy
Zanim zaczniesz liczyć cokolwiek w Excelu, musisz mieć porządne dane wejściowe.
Jeśli korzystałeś/korzystałaś z ankiety:
- pobierz wyniki (np. z Google Forms) do pliku Excel,
- upewnij się, że każda kolumna to jedno pytanie,
- każda odpowiedź respondenta powinna znajdować się w osobnym wierszu!
Jeśli korzystałeś/korzystałaś z innych ankiet, np. papierowych wprowadź dane do programu excel w taki sposób, że w kolumnach znajdują się pytania, a każdy wers odpowiada konkretnemu respondentowi.
Usuń puste wiersze, popraw literówki i sprawdź, czy odpowiedzi są spójne, np. „tak”, „Tak”, „TAK” warto ujednolicić, bo tabele przestawne potraktują je jako inne odpowiedzi.
To ważne, bo źle przygotowane dane = błędne wyniki.
Przygotuj sobie dane nie tylko merytorycznie, ale także graficznie. Do dyspozycji masz wiele kolorów i czcionek. Ułatw sobie pracę z danymi.
Kodowanie odpowiedzi (jeśli trzeba)
W wielu badaniach, szczególnie ankietowych, stosuje się kodowanie odpowiedzi.
Przykład:
- „Tak” = 1
- „Nie” = 0
Dzięki temu Excel może łatwo liczyć:
- średnie,
- sumy,
- procenty odpowiedzi,
- odchylenia standardowe,
- korelacje.
Kodowanie bardzo ułatwia dalszą analizę i jest mile widziane przez promotorów.
Kodowanie pomaga w tworzeniu wykresów!
Zliczanie wyników – podstawowe funkcje Excela
Na tym etapie zaczyna się właściwe opracowanie wyników badania w Excelu.
Najczęściej używane funkcje to:
- LICZ.JEŻELI – zlicza konkretne odpowiedzi,
- SUMA – sumuje wartości,
- ŚREDNIA – oblicza średnią,
- PROCENTY – pokazują strukturę odpowiedzi,
- ODCHYLENIE STANDARDOWE – pokazują rozkład odpowiedzi,
- KORELACJA – mierzą zależność danych X od danych Y.
W pierwszym kroku musisz wiedzieć co chcesz policzyć. Zakładam, że skoro jesteś już na etapie badań to wiesz czego potrzebujesz i jak to policzysz.
Najlepiej w nowym arkuszu wybierz jedna z komórek, w której napiszesz co obliczasz, a w tej obok wstawisz odpowiednia funkcję. Zaufaj excelowi, funkcja Cię poprowadzi.
Tworzenie tabel wyników
Promotorzy uwielbiają tabele – bo są czytelne i konkretne.
Stosuj tabele, kiedy odpowiedzi jest zbyt wiele i wykres nie wygląda czytelnie, np. w pytaniu otwartym, gdy zbierasz informacje o kierunku studiów czy wykonywanym zawodzie – w teorii każdy badany może odpowiedzieć coś innego, nie umieścisz tak wielu informacji na wykresie.
Dobra tabela powinna:
- mieć jasny tytuł (np. „Struktura odpowiedzi na pytanie 3”),
- zawierać nazwy kolumn i wersów,
- zawierać liczby i procenty,
- być czytelna i schludna,
- zawierać podpis o źródle (w przypadku własnego badania podpis będzie brzmieć: źródło: opracowanie własne.)
W pracy dyplomowej tabela to często podstawa do opisu wyników badania. W tekście musisz się odnieść do tabeli.
Wykresy – kiedy i jakie?
Excel pozwala szybko stworzyć wykresy, które świetnie uzupełniają analizę.
Najczęściej stosowane:
- wykres kolumnowy np. porównujesz liczebność odpowiedzi między kilkoma kategoriami),
- wykres słupkowy (np. przy skalach Likerta),
- wykres kołowy (np. chcesz pokazać strukturę procentową odpowiedzi).
Ważne:
- nie przesadzaj z ilością wykresów – dodaj tylko tyle ile jest niezbędnych,
- każdy wykres musi być opisany (tytuł oraz źródło),
- wykres ma uzupełniać tekst, a nie go zastępowa, konieczny jest opis danych zaprezentowanych na wykresie.
Jak stworzyć wykres?
1. Zaznacz dane, które chcesz przedstawić na wykresie (wraz z nagłówkami).
2. Przejdź do zakładki „Wstawianie”.
3. Wybierz odpowiedni typ wykresu, np.:
- kolumnowy,
- liniowy,
- słupkowy,
- kołowy.
4. Kliknij wybrany wykres – Excel automatycznie utworzy go na podstawie zaznaczonych danych.
5. (Opcjonalnie) Dostosuj wykres:
- zmień tytuł,
- opisy osi,
- legendę,
- kolory i styl w zakładkach „Projekt wykresu” i „Formatowanie”.
Opis i interpretacja wyników (najczęstszy problem studentów)
I tu pojawia się moment, w którym wielu studentów się blokuje:
„Mam liczby… i co teraz?”
Musisz pamiętać, że każdy z wykresów (także tabele) musi być opisany, np. 30% ankietowanych (30 osób) wybrało odpowiedź „całkowicie się zgadzam”, podczas gdy jedynie 10% (10 osób) odpowiedziało „całkowicie nie zgadzam się”. Kolejne 20% badanych (20 osób)….
Ale nie każdy wykres musi od razu zostać zinterpretowany.
Interpretacja to nic innego jak:
- wyjaśnienie, co oznaczają wyniki,
- wskazanie zależności,
- odniesienie wyników do celu badania.
Jednak nie zawsze opis wykresu musi być połączony z jego interpretacją. W większości prac interpretacja wyników znajduje się w części z podsumowaniem lub w specjalnie wyodrębnionym podrozdziale – uzgodnij to z promotorem.
Najczęstsze błędy przy opracowaniu wyników w Excelu
Z mojej praktyki:
- brak procentów (same liczby),
- brak tabel i wykresów,
- chaos w danych,
- wyniki niepowiązane z pytaniami badawczymi,
- zbyt ogólny opis („respondenci udzielali różnych odpowiedzi”).
Tych błędów da się łatwo uniknąć – ale trzeba wiedzieć, jak.
Podsumowanie
Opracowanie wyników badania w Excelu to najważniejszy z etapów pracy dyplomowej. Dobrze przygotowane tabele, wykresy i wnioski:
- ułatwiają pisanie rozdziału badawczego,
- robią dobre wrażenie na promotorze,
- zmniejszają ryzyko poprawek.
Jeśli jednak nie chcesz tracić czasu na liczenie, sprawdzanie i zastanawianie się „czy to na pewno dobrze” – nie musisz robić tego samodzielnie.
Potrzebujesz pomocy?
Jeśli chcesz:
- poprawnie opracować wyniki badania,
- mieć gotowe tabele i wykresy,
- dostać pomoc przy interpretacji danych,
👉 skorzystaj z usługi opracowania wyników badań
