Czy hipoteza badawcza musi zostać potwierdzona?

Pomoc w pisaniu pracy, pisanie pracy.

Spis treści

Nie, hipoteza badawcza nie musi być potwierdzona. Hipoteza jest przypuszczeniem, które badacz formułuje przed przeprowadzeniem badań, a następnie sprawdza, czy uzyskane wyniki są z nim zgodne.

Dlatego wynik badania może być różny od przewidywań. Hipoteza może zostać potwierdzona albo niepotwierdzona. W obu przypadkach otrzymujemy informację o badanym zjawisku.

Jeżeli wyniki nie potwierdzają hipotezy, nie oznacza to automatycznie, że badanie zostało źle przeprowadzone. Najważniejsze jest to, aby hipoteza została prawidłowo sformułowana, sposób jej sprawdzenia był odpowiedni, a wnioski wynikały z rzeczywiście uzyskanych wyników.

Czym jest hipoteza badawcza?

Hipoteza badawcza to przypuszczenie dotyczące odpowiedzi na problem badawczy. Można ją potraktować jako przewidywanie, które zostanie sprawdzone w badaniu.

Przykład:

Problem badawczy:
Czy aktywność fizyczna wiąże się z poziomem samopoczucia studentów?

Hipoteza badawcza:
Studenci regularnie podejmujący aktywność fizyczną częściej deklarują dobre samopoczucie niż studenci, którzy nie są aktywni fizycznie.

Po sformułowaniu hipotezy przeprowadza się badanie i analizuje zebrane dane. Dopiero wtedy można sprawdzić, czy wyniki są zgodne z przewidywaniem zawartym w hipotezie.

Na czym polega weryfikacja hipotezy badawczej?

Weryfikacja hipotezy polega na sprawdzeniu jej w świetle wyników przeprowadzonego badania.

Nie chodzi więc o to, żeby udowodnić, że hipoteza jest prawdziwa, ale żeby sprawdzić, czy zebrane dane dostarczają podstaw do jej potwierdzenia.

Przykładowo, jeżeli hipoteza zakłada, że studenci korzystający z mediów społecznościowych przez kilka godzin dziennie częściej mają problemy z koncentracją, trzeba zebrać dane dotyczące obu tych kwestii i sprawdzić, czy występuje między nimi zależność.

Możliwe są różne wyniki:

  • wyniki potwierdzają hipotezę,
  • wyniki nie potwierdzają hipotezy,
  • wyniki wskazują na zależność inną niż zakładana w hipotezie.

Co zrobić, gdy hipoteza badawcza się nie potwierdzi?

Przede wszystkim nie należy zmieniać wyników badania.

Jeżeli przyjęta hipoteza nie znalazła potwierdzenia w zebranych danych, należy to normalnie napisać w pracy.

Przykładowo:

„Uzyskane wyniki nie potwierdziły przyjętej hipotezy H1.”

Można również napisać:

„Na podstawie przeprowadzonych badań hipoteza H1 nie została potwierdzona.”

Jeszcze lepiej jest od razu wyjaśnić, z czego wynika taki wniosek.

Na przykład:

„Przyjęta hipoteza H1 zakładała, że osoby regularnie podejmujące aktywność fizyczną częściej deklarują dobre samopoczucie. Analiza uzyskanych wyników nie wykazała jednak zależności pomiędzy częstotliwością aktywności fizycznej a deklarowanym poziomem samopoczucia. W związku z tym hipoteza H1 nie została potwierdzona.”

Czy niepotwierdzona hipoteza oznacza, że badanie jest złe?

Nie.

Studentom często wydaje się, że dobra praca badawcza to taka, w której wszystkie hipotezy zostają potwierdzone. Nie jest to właściwe podejście.

Przed rozpoczęciem badania badacz nie powinien wiedzieć, jaki będzie wynik. Hipoteza jest przecież przypuszczeniem, a nie odpowiedzią, którą trzeba za wszelką cenę uzyskać.

Jeżeli badanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a analiza danych nie potwierdziła hipotezy, jest to wynik, który należy przedstawić.

Problemem nie jest więc brak potwierdzenia hipotezy, ale nierzetelne postępowanie z wynikami, np. pomijanie odpowiedzi, które nie pasują do założenia, albo zmienianie interpretacji tylko po to, żeby uzyskać oczekiwany rezultat.

Czy wszystkie hipotezy muszą zostać potwierdzone?

Nie.

W jednej pracy dyplomowej może znajdować się kilka hipotez i każda z nich powinna zostać osobno zweryfikowana.

Przykładowo:

HipotezaWynik weryfikacji
H1: Aktywność fizyczna wiąże się z poziomem samopoczucia.Potwierdzona
H2: Studenci aktywni fizycznie częściej wybierają aktywne formy wypoczynku.Potwierdzona
H3: Częstsze korzystanie z mediów społecznościowych wiąże się z problemami z koncentracją.Niepotwierdzona

Taki wynik jest całkowicie możliwy.

Nie ma potrzeby dopasowywania wyników do hipotez. Każdą z nich należy ocenić na podstawie danych uzyskanych podczas badania.

Jak opisać potwierdzenie hipotezy w pracy?

Jeżeli wyniki są zgodne z przyjętym założeniem, można napisać: „Uzyskane wyniki potwierdziły hipotezę H1.”

Dobrym rozwiązaniem jest jednak dodanie informacji, jakie wyniki doprowadziły do takiego wniosku.

Na przykład:

„Analiza odpowiedzi respondentów wykazała, że osoby regularnie podejmujące aktywność fizyczną częściej deklarowały wysoki poziom samopoczucia. Wyniki te są zgodne z założeniem przyjętym w hipotezie H1, dlatego hipoteza została potwierdzona.”

Dzięki temu weryfikacja hipotezy nie jest oderwana od wyników badań.

Jak opisać brak potwierdzenia hipotezy?

W przypadku niepotwierdzonej hipotezy warto zastosować podobny schemat: hipoteza → wyniki → interpretacja → wniosek

Przykład:

Hipoteza:
„Osoby korzystające z mediów społecznościowych przez więcej niż 3 godziny dziennie częściej deklarują problemy z koncentracją.”

Wyniki:
Analiza odpowiedzi respondentów nie wykazała wyraźnej zależności pomiędzy czasem korzystania z mediów społecznościowych a problemami z koncentracją.

Wniosek:
„Uzyskane wyniki nie potwierdziły hipotezy H1.”

Jeżeli praca zawiera rozdział poświęcony dyskusji wyników, można dodatkowo zastanowić się nad możliwymi przyczynami uzyskania takiego rezultatu.

Czy można zmienić hipotezę po badaniu?

Nie powinno się zmieniać pierwotnej hipotezy tylko dlatego, że wyniki jej nie potwierdziły.

Jeżeli przed rozpoczęciem badania przyjęto określone założenie, a następnie wyniki okazały się inne, należy przedstawić rzeczywisty rezultat.

Może się natomiast zdarzyć, że analiza wyników pokaże interesującą zależność, której wcześniej nie przewidziano. Można ją omówić w interpretacji wyników i wskazać jako możliwy kierunek dalszych badań.

Nie należy jednak przedstawiać takiej zależności jako pierwotnej hipotezy, jeżeli została sformułowana dopiero po poznaniu wyników.

Czy hipoteza badawcza może być częściowo potwierdzona?

To zależy od tego, jak została sformułowana i jak zaplanowano jej weryfikację.

Jeżeli jedna hipoteza zawiera kilka odrębnych przewidywań, wyniki mogą potwierdzać tylko część z nich.

Przykład:

„Kobiety i mężczyźni różnią się zarówno pod względem preferowanych form spędzania czasu wolnego, jak i częstotliwości podejmowania aktywności fizycznej.”

Jeżeli badanie wykazało różnice w zakresie form spędzania czasu wolnego, ale nie wykazało różnic w częstotliwości aktywności fizycznej, nie warto bez dodatkowego wyjaśnienia pisać po prostu, że cała hipoteza została potwierdzona.

Trzeba odnieść się do poszczególnych elementów hipotezy i pokazać, co rzeczywiście wynika z przeprowadzonego badania.

Hipoteza potwierdzona czy udowodniona?

W pracy dyplomowej lepiej mówić o potwierdzeniu lub niepotwierdzeniu hipotezy niż o jej definitywnym „udowodnieniu”.

Wyniki badania odnoszą się bowiem do konkretnego badania, określonej grupy badanej, zastosowanych metod i warunków, w których przeprowadzono analizę.

Dlatego sformułowanie: „Wyniki badań potwierdziły przyjętą hipotezę” jest bezpieczniejsze metodologicznie niż: „Badanie udowodniło, że hipoteza jest prawdziwa.”

Nie oznacza to, że potwierdzona hipoteza jest bezwartościowa. Chodzi o precyzyjne określenie tego, co rzeczywiście wynika z przeprowadzonych badań.

Czy można napisać, że hipoteza została zweryfikowana pozytywnie?

Można spotkać takie sformułowanie, ale w pracy dyplomowej warto przede wszystkim jasno wskazać, jaki był wynik weryfikacji.

Zamiast samego: „Hipoteza H1 została zweryfikowana pozytywnie.” lepiej napisać: „Uzyskane wyniki potwierdziły hipotezę H1.”

Natomiast w przypadku przeciwnego wyniku: „Uzyskane wyniki nie potwierdziły hipotezy H1.”

Takie zdania są dla czytelnika jednoznaczne.

Co zrobić, jeśli żadna hipoteza się nie potwierdziła?

Jeżeli żadna z przyjętych hipotez nie została potwierdzona, również należy przedstawić taki wynik.

Nie oznacza to automatycznie, że cała praca jest nieprawidłowa.

W takiej sytuacji warto dokładnie przeanalizować wyniki i zastanowić się, co pokazują one na temat badanego problemu.

Wnioski powinny odpowiadać przede wszystkim na problemy badawcze, a nie tylko informować, czy hipotezy zostały potwierdzone.

Można więc otrzymać sytuację, w której żadna hipoteza nie zostanie potwierdzona, ale badanie nadal dostarczy interesujących informacji pozwalających odpowiedzieć na postawione pytania badawcze.

Czy brak potwierdzenia hipotezy trzeba wyjaśnić?

Warto wyjaśnić, co mogło mieć wpływ na uzyskany wynik, szczególnie jeśli rezultat różni się od przewidywań. Nie należy jednak tworzyć wyjaśnień na siłę.

Można odnieść się między innymi do:

  • charakterystyki badanej grupy,
  • liczebności próby,
  • zastosowanej metody badawczej,
  • sposobu sformułowania pytań,
  • ograniczeń badania,
  • specyfiki badanego zjawiska.

Przykładowo, jeżeli hipoteza zakładała występowanie określonej zależności, ale badanie przeprowadzono na niewielkiej lub specyficznej grupie respondentów, warto uwzględnić ten fakt podczas interpretacji wyników.

Nie należy natomiast pisać, że konkretna przyczyna na pewno spowodowała brak potwierdzenia hipotezy, jeżeli badanie tego nie wykazało. Lepiej spekulować, napisać coś w stylu „.. mogło to wynikać z małej próby badanej”.

Hipoteza a problem badawczy – jaka jest różnica?

To ważne rozróżnienie, ponieważ hipoteza i problem badawczy pełnią w pracy różne funkcje.

Problem badawczy ma formę pytania, na które chcemy odpowiedzieć za pomocą badania.

Hipoteza badawcza jest natomiast przypuszczalną odpowiedzią na to pytanie.

Przykład:

Problem badawczy:
Czy miejsce zamieszkania wpływa na wybór form spędzania czasu wolnego przez młodzież?

Hipoteza:
Miejsce zamieszkania różnicuje wybór form spędzania czasu wolnego przez młodzież.

W dalszej części pracy należy sprawdzić, czy zebrane dane potwierdzają takie założenie.

Czy każda praca musi zawierać hipotezy?

Nie każda praca badawcza musi zawierać hipotezy.

Ich zastosowanie zależy między innymi od problematyki pracy, celu badań, przyjętego podejścia metodologicznego oraz wymagań dotyczących konkretnej pracy.

W niektórych badaniach podstawą konstrukcji projektu są przede wszystkim problemy i pytania badawcze, bez formułowania hipotez.

Dlatego przed przygotowaniem hipotez warto sprawdzić wymagania obowiązujące na danym kierunku i ustalić z promotorem, czy w konkretnym badaniu należy je zastosować.

Najważniejsze: nie pisz hipotezy pod oczekiwany wynik

Jeżeli dopiero projektujesz swoje badanie, nie zastanawiaj się nad tym w jaki sposób sformułować hipotezę, żeby ją później potwierdzić. 

Zacznij od odpowiedzenia sobie na swój problem badawczy, ale w taki sposób, by badanie, które chcesz przeprowadzić mogło na ten sam problem i w podobny sposób odpowiedzieć.

Podsumowanie

Czy hipoteza badawcza musi być potwierdzona? Nie.

Hipoteza badawcza jest przypuszczeniem, które podlega weryfikacji. Wyniki badań mogą ją potwierdzić albo nie potwierdzić.

Jeżeli hipoteza się nie potwierdzi, nie oznacza to automatycznie, że badanie jest nieudane. Należy przedstawić rzeczywiste wyniki, wyjaśnić sposób ich interpretacji i wyciągnąć wnioski zgodne z danymi.

Najważniejsze zasady są proste:

  • nie zakładaj, że hipoteza musi się potwierdzić,
  • nie zmieniaj wyników, aby pasowały do hipotezy,
  • każdą hipotezę weryfikuj na podstawie danych,
  • jasno napisz, które hipotezy zostały potwierdzone, a które nie,
  • pokaż, z jakich wyników wynika Twój wniosek,
  • pamiętaj, że wynik niezgodny z hipotezą również jest wynikiem badania.

Podsumowanie

Jak ustawić interlinię w pracy dyplomowej? W Wordzie zaznacz tekst, przejdź do Narzędzia główne → Akapit → Odstępy między wierszami i akapitami i wybierz wartość wymaganą przez Twoją uczelnię.

Pamiętaj, że interlinia to nie to samo co odstęp między akapitami. Interlinia określa odległość między wierszami tekstu, a odstęp przed i po akapicie tworzy dodatkową przestrzeń między kolejnymi akapitami.

Nie ma jednej interlinii obowiązującej wszystkie prace licencjackie i magisterskie. Zanim zaczniesz formatowanie, sprawdź wytyczne swojej uczelni i zastosuj dokładnie określone w nich wartości.

Jeżeli pracę formatujesz w Wordzie, warto korzystać ze stylów zamiast ręcznie zmieniać ustawienia na każdej stronie. Dzięki temu łatwiej zachowasz spójny wygląd całego dokumentu i szybciej wprowadzisz ewentualne poprawki.

Inne artykuły
Blog
Tagi
Social Media

Zobacz moje profile w Social Mediach i obserwuj mnie by dwa razy w tygodniu dostawać nową dawkę wiedzy ;)

Zadaj pytanie!

Kontakt